Φυσικό περιβάλλον


Ο Άγιος Ευστράτιος είναι το τρίτο και μικρότερο νησί της Περιφερειακής Ενότητας Λήμνου. Οι γεωγραφικές του συντεταγμένες είναι 39°27N 24°58E. Βρίσκεται στο κέντρο της θαλάσσιας περιοχής μεταξύ Λήμνου, Αγίου Όρους και των Β. Σποράδων και είναι το πιο απομονωμένο νησί του Αρχιπελάγους. Από την προς Β. Λήμνο απέχει 19 ναυτικά μίλια, από την προς Ν. Σκύρο 55, από την προς ΝΑ. Λέσβο 43,από τα προς Δ. Ερημόνησα 32 και από την προς ΒΔ. άκρη της Χαλκιδικής (Ακράθωνα) 60 περίπου ναυτικάμίλια.

kIMG_2801.jpg

το Όρος Άθως όπως φαίνεται απο το λιμάνι του νησιού

16081603

Το νησί έχει σχήμα άνισου τριγώνου με την υποτείνουσα προς τη Δύση, εμβαδόν 49,6 τετραγ. χιλιόμετρα και μήκος ακτογραμμής 37 χιλιόμετρα. Βρίσκεται στην άκρη του ρήγματος της Ανατολίας, που εξηγεί την έντονη διαχρονικά σεισμική δραστηριότητα.

 Γύρω από το νησί υπάρχουν αρκετά μικρονήσια και βραχονησίδες από τις οποίες οι σημαντικότερες είναι η Βέλια, οι Δώδεκα Απόστολοι καιτοΔασκαλιό.

Βεσπάδα στο Αλονίτσι, στο βάθος το νησάκι Βέλια.

Η γεωλογική σύστασή του είναι ηφαιστειογενής. Το έδαφός του είναι λοφώδες και δεξιά και αριστερά της κορυφογραμμής που διασχίζει από Β. προς Ν. το νησί σχηματίζονται λόφοι που προχωρούν προς τη θάλασσα με γκρεμούς πιο απότομους κατά την ανατολική πλευρά του νησιού.Οι υψηλότερες κορυφές είναι το Σημάδι (298 μ) και η Λεμονή Ράχη (288μ.) . Ανάμεσα στους λόφους της δυτικής πλευράς σχηματίζονται μικρές κοιλάδες που τελειώνουν σε γραφικές αμμουδερές ακρογιαλιές.

Οι ανατολικές και νοτιοανατολικές ακτές είναι απότομες και βραχώδεις.

 

Ομαλότερο εμφανίζεται το ανάγλυφο στις ΒΑ ακτές, στις περιοχές Αυλάκια και Αλωνίτσι.

 

P9150164.JPG

το δάσος στη θέση Αυλάκια

 

αP2030198.jpg

Ακρωτήρι Τρυπητή

 

Στην παράκτια βραχώδη ζώνη σχηματίζονται σπηλιές με μικρές παραλίες, που είναι ιδανικά καταφύγια για τη μεσογειακή φώκια (Monachus monachus)

 

IMG_3389.jpg

Στο βόρειο μέρος του νησιού το έδαφος είναι αργιλώδες ενώ μεγάλο μέρος της ακτής αποτελείται από απόκρημνους βράχους.

Το υψηλό επίπεδο διατήρησης του φυσικού χώρου αλλά και η αντικειμενική του αξία καθιστούν το νησί ως ένα από τα καλύτερα διατηρημένα οικοσυστήματα στον χώρο του Αιγαίου. Η μεγαλύτερη πεδινή έκταση βρίσκεται στη θέση όπου είναι χτισμένος σήμερα ο οικισμός, κάτω από το λόφο του Αγίου Μηνά. Επιφανειακά νερά δεν υπάρχουν με εξαίρεση τους εποχιακούς υγροτόπους που σχηματίζονται στις απολήξεις κάποιων ρεματιών κυρίως την άνοιξη, ωστόσο υπάρχουν πολλά υπόγεια νερά που συντηρούν το πλούσιο οικοσύστημα.Τα πετρώματα του νησιού αποτελούνται από σχιστόλιθους, ηφαιστειακά πυροκλαστικά και εκρηξιγενείς τραχείτες ενώ υπάρχουν τοπικά λίγοι μόνο ασβεστόλιθοι.Στις αμμώδεις παραλίες, ευδοκιμούν φρύγανα, με κύριους εκπροσώπους την Αστοιβή και την Κενταύρεια την αγκαθωτή (Centaurea spinosa). Ανάλογα με την εποχή σχηματίζονται αποικίες ασφόδελων, νάρθηκες, γαϊδουράγκαθα, αμάραντα, αγριοβιολέτες και αγριόκρινα. Μέσα στις ρεματιές φυτρώνουν πικροδάφνες και λυγαριές, καλάμια, λεύκες, βατομουριές και κάποιες ιτιές. Στα βράχια των ακτών υπάρχουν κάπαρη, κρίταμα και άλλα σαρκόφυτα.

IMG_2891.JPG

Κάππαρη στο βράχο

Στην περιοχή Αυλάκια υπάρχει εκτεταμένο δάσος βελανιδιάς (Quercus tihaburensis spp macrolepis) ένα από τα λίγα εναπομείναντα στην περιοχή του Αιγαίου. Το δάσος εκτείνεται κάτω από τον μεγάλου μεγέθους γκρεμό, στις ΒΑ ακτές του νησιού, που καταλήγει σε σημαντικού μήκους παραλία, όπου σχηματίζεται ένα σημαντικό οικοσύστημα με αμμοθίνες, Βελανιδιές συναντώνται και στις περισσότερες ρεματιές του νησιού καθώς και κοντά στις παραλίες των δυτικών ακτών και κοντά στον οικισμό. Εκτός από βελανιδιές κοντά στον οικισμό, αλλά και στις όχθες των ρεμάτων απαντώνται υπολείμματα ελαιώνων, οι οποίοι δεν καλλιεργούνται. Στο νησί έχουν βρεθεί ενδείξεις ύπαρξης απολιθωμένου δάσους.

Από φυτογεωγραφική άποψη μπορεί να καταταχθεί στην Ευμεσογειακή ζώνη βλάστησης. Κατά κύριο λόγο συνίσταται από θαμνώνες αειφύλλων πλατυφύλλων και φρύγανα χαμηλού και μέσου υψομέτρου (maquis). Tα κύρια είδη είναι σκληρόφυλλοι αειθαλείς θάμνοι υποβαθμισμένοι ή μη και φρύγανα (ξυλώδεις ημίθαμνοι) σε μικρή ή μεγάλη εξάπλωση.

IMG_3406.jpg

Σημαντικότερα είδη χλωρίδας που έχουν εντοπιστεί είναι εκτάσεις χαμηλής πυκνότητας βλάστησης με βαλανιδιές Quercus macrolepis, με το νησί να διαθέτει τη μοναδική αποικία αυτού του είδους στο Αιγαίο, το Pancratium maritimum, το οποίο απειλείται από τη αυξανόμενη καταστροφή του ενδιαιτήματός του στη Μεσόγειο και το Melilotus elegans έχει καταγραφεί αποκλειστικά στον Άγιο Ευστράτιο σε εθνικό επίπεδο.

 

IMG_0621.JPG

Βελανιδια στο μονοπάτι για Αλονίτσι

 Το σύνολο της έκτασης του νησιού του Αγίου Ευστρατίου, καθώς και οι παρακείμενες βραχονησίδες και η θαλάσσια ζώνη έχουν ενταχθεί στον Ευρωπαϊκό κατάλογο Natura 2000 ως Τόπος Κοινοτικής Σημασίας (ΤΚΣ) με κωδικό και ονομασία: GR4110002: ΑΓΙΟΣ ΕΥΣΤΡΑΤΙΟΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΚΤΙΑ ΘΑΛΑΣΣΙΑΖΩΝΗ.Η γεωλογία του Αγίου Ευστρατίου είναι όμοια με αυτή των νησιών Λήμνου, Λέσβου και Σαμοθράκης με το νησί να είναι έντονα τεκτονισμένο.Το κλίμα του Αγίου Ευστρατίου χαρακτηρίζεται ως ασθενώς θερμο-μεσογειακό. Οι χειμώνες είναι σχετικά ήπιοι και τα καλοκαίρια όχι ιδιαίτερα θερμά. Η θερμή περίοδος διαρκεί από τον Ιούνιο μέχρι τον Σεπτέμβριο και η ψυχρή από τον Οκτώβριο μέχρι τον Μάιο. Το μέσο ετήσιο ύψος των βροχοπτώσεων είναι 475,1 mm και η μέση θερμοκρασία κυμαίνεται από 7,4 oC το χειμώνα έως 25,9 oC το καλοκαίρι. Η ένταση των ανέμων κυμαίνεται σε χαμηλά επίπεδα αλλά συνεχώς υπάρχουν άνεμοι προς κάποια κατεύθυνση με επικρατέστερη την βορειοανατολική.

P9250323.JPG